Zugunruhe

"Er is iets magisch aan [het vliegen van vogels]. Geesten vliegen en de heilige geest zweeft door de lucht in de vorm van een vogel. En iedereen droomt ervan om te kunnen vliegen. Het is een soort verlangen, een jaloezie." Kasper Bosmans in Darley, 2022.

Bestaat er zoiets als een instinctief verlangen naar het paradijs? Hoe ziet het paradijs eruit? En kun je verlangen naar een plek waar je nooit bent geweest? Die vragen stelde Kasper Bosmans zich toen hij de Thomaskerk in het Friese Katlijk voor het eerst bezocht. De zestiende-eeuwse kerk, op een kleine heuvel in een open veld, straalt de geborgenheid uit die je je bij een paradijs voorstelt.

In Zugunruhe trekt Bosmans een parallel tussen bovenstaande vragen en vogels. Hij laat zich daarbij inspireren door het boek The Wisdom of Birds (2008) waarin de Britse ornitholoog Tim Birkhead hun migratiegedrag onderzoekt. In Zugunruhe verbindt Bosmans het verlangen van vogels om zuidwaarts te trekken met ons idee van het paradijs. Een onbekende en toch begeerde plek die we altijd al proberen (terug) te vinden.

Zugunruhe is een grote marmeren vloersculptuur, oorspronkelijk gemaakt voor de kerk in Katlijk, met een ellips met daarop vogels die naar het zuiden vliegen. De cyclische vorm staat symbool voor de herhaling van de seizoenen en de eeuwige zoektocht naar het paradijs. De titel is een samentrekking van de Duitse woorden "Zug" [beweging, migratie] en "Unruhe" [zorgen, angst]. Het wordt vaak vertaald als "migratierusteloosheid", het gevoel van rusteloosheid dat we tijdens het trekseizoen bij vogels kunnen waarnemen.